{"id":251,"date":"2023-02-06T08:54:21","date_gmt":"2023-02-06T07:54:21","guid":{"rendered":"http:\/\/parafiadebe.com.pl\/?page_id=251"},"modified":"2023-02-06T08:59:28","modified_gmt":"2023-02-06T07:59:28","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/?page_id=251","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

DZIEJE PARAFII
Wie\u015b D\u0119be le\u017cy w dolinie rzeki Sw\u0119drni, w odleg\u0142o\u015bci nieco ponad 8 kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d od Kalisza, w gminie \u017belazk\u00f3w. Liczy oko\u0142o 700 mieszka\u0144c\u00f3w.
W dokumentach wymieniana jest od 1354 roku. Przez wiele wiek\u00f3w nale\u017ca\u0142a do r\u00f3\u017cnych rod\u00f3w rycerskich i rodzin szlacheckich. Jej pierwszymi w\u0142a\u015bcicielami znanymi ze \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych byli \u2013 w po\u0142owie XV w. \u2013 D\u0119bscy. P\u00f3\u017aniej znajdowa\u0142a si\u0119 \u2013 w latach 1555-1749 \u2013 w posiadaniu Miko\u0142ajewskich, a nast\u0119pnie nale\u017ca\u0142a do Lisieckich (do 1761 r.) i Radoli\u0144skich (do 1830 r.) oraz skoligaconych z nimi Kar\u015bnickich (do 1848 r.). Kolejnymi w\u0142a\u015bcicielami maj\u0105tku D\u0119be byli cz\u0142onkowie rodziny Maetschke, ale w 1872 r. \u2013 z uwagi na ci\u0105\u017c\u0105ce na nim r\u00f3\u017cne zobowi\u0105zania \u2013 zosta\u0142 on sprzedany na przymusowej licytacji
Naby\u0142 go August Repphan i do jego rodziny nale\u017ca\u0142 on do lat mi\u0119dzywojennych. Ostatnim \u2013 przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej \u2013 dziedzicem tego maj\u0105tku by\u0142 Bronis\u0142aw Lompa.
Pierwsza informacja o istnieniu w D\u0119bem drewnianej kaplicy \u2013 zbudowanej poza zasi\u0119giem zabudowy mieszkalnej wsi \u2013 pochodzi z 1512 roku. Jak wynika z akt wizytacji kanonicznej przeprowadzonej w 1607 r. przez archidiakona gnie\u017anie\u0144skiego ks. Mateusza D\u0105browskiego, kaplica ta \u2013 o czym m\u00f3wi\u0142y dokumenty okazane wizytatorowi \u2013 po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a w 1531 r. przez biskupa Jana Busi\u0144skiego, sufragana gnie\u017anie\u0144skiego i otrzyma\u0142a wtedy poczw\u00f3rne wezwanie \u2013 \u015bw. Walentego m\u0119czennika, \u015bw. Stanis\u0142awa biskupa, \u015bw.
Idziego opata i \u015bw. Doroty panny i m\u0119czennicy. Na jej temat nic bli\u017cszego niestety nie wiemy, ale chyba musia\u0142a posiada\u0107 spore rozmiary, bowiem w sprawozdaniu powizytacyjnym nazwano j\u0105 ko\u015bcio\u0142em.
W kaplicy tej znajdowa\u0142 si\u0119 gotycki obraz przedstawiaj\u0105cy Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 z Dzieci\u0105tkiem trzymaj\u0105cym w r\u0105czce niewielki p\u0142\u00f3cienny woreczek z siedz\u0105cym na nim szczyg\u0142em. Obraz ten ju\u017c w\u00f3wczas s\u0142yn\u0105\u0142 \u0142askami i dlatego biskup Busi\u0144ski poleci\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 oddzieln\u0105 ksi\u0119g\u0119, w kt\u00f3rej miano spisywa\u0107 relacje o \u0142askach otrzymywanych za wstawiennictwem Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny na nim wyobra\u017conej, a tak\u017ce udzieli\u0142 kaplicy \u2013 na mocy bulli papie\u017ca Grzegorza IX \u2013 150 dni odpustu i od siebie doda\u0142 jeszcze dodatkowe 40 dni odpustu. Kaplica ta zosta\u0142a rozebrana mi\u0119dzy 1607 a 1610 rokiem.
Pod koniec XVI w. w D\u0119bem zbudowano kolejn\u0105, te\u017c chyba du\u017c\u0105, bo okre\u015blan\u0105 w aktach wizytacyjnych z 1607 r. terminem oznaczaj\u0105cym miejsce kultu lub \u015bwi\u0105tyni\u0119. Jej fundatorami byli najprawdopodobniej Miko\u0142ajewscy, \u00f3wcze\u015bni w\u0142a\u015bciciele wsi. Zosta\u0142a ona wzniesiona nieopodal zabudowa\u0144 mieszkalnych miejscowych w\u0142o\u015bcian i nosi\u0142a wezwanie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, co zezwala domy\u015bla\u0107 si\u0119, \u017ce przeniesiono do niej \u2013 ze starej kaplicy \u2013 obraz \u201eMadonny ze szczyg\u0142em\u201d.
Do schy\u0142ku XVI stulecia D\u0119be nale\u017ca\u0142o do parafii Kamie\u0144, kt\u00f3ra powsta\u0142a oko\u0142o po\u0142owy XIII w. i wchodzi\u0142a w sk\u0142ad archidiakonatu kaliskiego archidiecezji gnie\u017anie\u0144skiej, a tamtejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny by\u0142 miejscem, w kt\u00f3rym mieszka\u0144cy D\u0119bego korzystali z pos\u0142ugi duszpasterskiej. Jednak w 1587 r. \u00f3wcze\u015bni w\u0142a\u015bciciele Kamienia \u2013 Jan i Andrzej Zarembowie, ko\u015bci\u00f3\u0142 ten przekazali innowierczej wsp\u00f3lnocie braci czeskich, zwanej \u201eJednot\u0105\u201d, kt\u00f3ra popierana by\u0142a przez magnateri\u0119 i zamo\u017cn\u0105 szlacht\u0119 i za jej pozwoleniem osiedla\u0142a si\u0119 w Wielkopolsce. Zb\u00f3r \u201eJednoty\u201d za\u0142o\u017cony w Kamieniu by\u0142 jednym z dziesi\u0119ciu zbor\u00f3w braci czeskich utworzonych w 2 po\u0142owie XVI w. w powiecie kaliskim. Doprowadzi\u0142o to do sytuacji, w kt\u00f3rej wierni wyznania rzymsko-katolickiego zamieszkuj\u0105cy na terenie parafii Kamie\u0144 pozbawieni zostali opieki duszpasterskiej i mo\u017cliwo\u015bci przyjmowania sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych. Fakt ten spowodowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia stara\u0144 o utworzenie nowej parafii, kt\u00f3ra zapewni\u0142aby katolikom wszechstronn\u0105 pos\u0142ug\u0119 religijn\u0105 i dost\u0119p do sakrament\u00f3w.
Z inicjatyw\u0105 w tej sprawie wyst\u0105pi\u0142 \u00f3wczesny w\u0142a\u015bciciel D\u0119bego, Stanis\u0142aw Miko\u0142ajewski, kt\u00f3ry zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 zapewni\u0107 utrzymanie plebanowi i przekaza\u0142 na jego potrzeby jeden \u0142an ziemi, ogr\u00f3d, drewno na budow\u0119 domu mieszkalnego i budynk\u00f3w gospodarczych oraz prawo po\u0142owu ryb w Sw\u0119drni na w\u0142asny u\u017cytek. Do jego pro\u015bby przychylnie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski Stanis\u0142aw Karnkowski i z dniem 4 lutego 1600 r. erygowa\u0142 parafi\u0119 D\u0119be.
W 1607 r. syn Stanis\u0142awa Miko\u0142ajewskiego \u2013 r\u00f3wnie\u017c Stanis\u0142aw \u2013 na miejscu kaplicy ufundowanej przez ojca wzni\u00f3s\u0142 du\u017cy, drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142. W jego o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym umieszczony zosta\u0142 obraz \u201eMadonny ze szczyg\u0142em\u201d, kt\u00f3ry ju\u017c w 1601 r.\u2013 z uwagi na \u0142aski i cuda otrzymywane za wstawiennictwem d\u0119bskiej Maryi Panny \u2013 uznany zosta\u0142 przez prymasa Stanis\u0142awa Karnkowskiego za \u201eimago miraculosa\u201d (cudowny).
\u015awi\u0105tynia ta jednak przez kilka nast\u0119pnych lat nie by\u0142a konsekrowana i nie posiada\u0142a wezwania, co odnotowane zosta\u0142o podczas wizytacji kanonicznej przeprowadzonej w pa\u017adzierniku 1610 r. przez arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego Wojciecha Baranowskiego, kt\u00f3ry w dokumencie powizytacyjnym przekaza\u0142 nam r\u00f3wnie\u017c wiadomo\u015b\u0107 o tym, \u017ce dawny zb\u00f3r braci czeskich w Kamieniu ju\u017c w\u00f3wczas nie istnia\u0142. Kilka lat p\u00f3\u017aniej tamtejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 ponownie przeszed\u0142 w posiadanie katolik\u00f3w co umo\u017cliwi\u0142o reaktywowanie dawnej parafii, kt\u00f3rej samodzielno\u015b\u0107 by\u0142a jednak ograniczona, bowiem jej administracj\u0119 powierzono proboszczom z D\u0119bego. Parafia ta zniesiona zosta\u0142a w 1816 r., po spaleniu si\u0119 tamtejszego ko\u015bcio\u0142a.
Z kolejnej wizytacji przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 1719 r. przez ks. Jana Ga\u0142czy\u0144skiego, archidiakona i oficja\u0142a kaliskiego, kanonika \u0142owickiego i prepozyta bia\u0142kowskiego, dowiadujemy si\u0119, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 w D\u0119bem by\u0142 ju\u017c wtedy konsekrowany i nosi\u0142 wezwanie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, ale niestety nie wiemy kiedy ta konsekracja mia\u0142a miejsce.
Dalsze informacje na temat \u015bwi\u0105tyni w D\u0119bem pochodz\u0105 z ko\u0144ca stycznia 1730 r. \u2013 ze sprawozdania wizytacyjnego sporz\u0105dzonego przez biskupa Franciszka J\u00f3zefa Kraszkowskiego, sufragana gnie\u017anie\u0144skiego, kt\u00f3ry zanotowa\u0142, \u017ce cudowny obraz Matki Bo\u017cej dekorowa\u0142o w\u00f3wczas 331 tabliczek wotywnych \u015bwiadcz\u0105cych o licznych cudach i \u0142askach otrzymanych za wstawiennictwem d\u0119bskiej Madonny. Miejscowym proboszczem by\u0142 wtedy ks. Marcin Czarniewicz, kt\u00f3rego staraniem w ko\u015bciele zainstalowano w 1729 r. nowe organy, a na cmentarzu parafialnym zbudowano drewnian\u0105 dzwonnic\u0119.
Dzisiejsze wezwanie ko\u015bcio\u0142a parafialnego w D\u0119bem \u2013 Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Pannie \u2013 w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych po raz pierwszy pojawia si\u0119 w aktach wizytacji kanonicznej przeprowadzonej 5 lipca 1761 r. przez ks. Antoniego Micha\u0142a Wycz\u00f3\u0142kowskiego, archidiakona kaliskiego, kanonika kurzelowskiego i kanonika kolegiaty \u015bw. Micha\u0142a na zamku krakowskim, ale niestety nie wiemy kiedy i w jakich okoliczno\u015bciach nast\u0105pi\u0142a zmiana wezwania tej \u015bwi\u0105tyni.
Wiemy natomiast, \u017ce oko\u0142o 1770 r. ks. J\u00f3zef Silesita z pomoc\u0105 miejscowych parafian zbudowa\u0142 w d\u0119bskim ko\u015bciele cztery drewniane o\u0142tarze boczne. Trzy spo\u015br\u00f3d nich zachowa\u0142y si\u0119 do naszych czas\u00f3w, ale w ich retabulach mieszcz\u0105 si\u0119 obecnie obrazy wykonane w 2 po\u0142owie XIX wieku. Z kolei w nast\u0119pnym roku (1771) arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski Gabriel Podoski z powodu intensywnie rozwijaj\u0105cego si\u0119 w D\u0119bem kultu maryjnego i licznych pielgrzymek przybywaj\u0105cych zw\u0142aszcza na odpust parafialny w \u015awi\u0119to Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Pannie oraz na Zielone \u015awi\u0119ta, wyda\u0142 dokument potwierdzaj\u0105cy uznanie przez prymasa Stanis\u0142awa Karnkowskiego obrazu \u201eMadonny ze szczyg\u0142em\u201d za \u201eimago miraculosa\u201d.
W latach 1794-1795 dzi\u0119ki staraniom i na koszt \u00f3wczesnego w\u0142a\u015bciciela D\u0119bego \u2013 Kajetana Radoli\u0144skiego, miejscowy ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 ceglan\u0105 podmur\u00f3wk\u0119.
Rozbiory Polski z 2 po\u0142owy XVIII w. i ustalenia kongresu wiede\u0144skiego z 1815 r. spowodowa\u0142y konieczno\u015b\u0107 wprowadzenie zmian w podziale administracyjnym Ko\u015bcio\u0142a na ziemiach polskich. W wyniku tych dzia\u0142a\u0144 parafia D\u0119be wesz\u0142a w sk\u0142ad diecezji zwanej najcz\u0119\u015bciej kujawsko-kalisk\u0105, utworzonej przez Pius VII pod koniec lipca 1818 roku.
W pocz\u0105tkowych latach istnienia diecezji kujawsko-kaliskiej miejscowy proboszcz ks. Filip Stanczewski przeprowadzi\u0142 remont d\u0119bskiej \u015bwi\u0105tyni, podczas kt\u00f3rego otrzyma\u0142a ona ceglan\u0105 \u015bcian\u0119 frontow\u0105 oraz wzbogaci\u0142a si\u0119 o murowan\u0105 zakrysti\u0119. W jej dalszych dziejach wa\u017cne miejsce zajmuje tak\u017ce rok 1866, kiedy to staraniem proboszcza ks. Czes\u0142awa Harwasa oraz pomocy Juliana Czartkowskiego, dziedzica d\u00f3br Kamie\u0144, przeprowadzono kolejny remont.
Za\u0142o\u017cono w\u00f3wczas nowy dach z sygnaturk\u0105, dostawiono murowan\u0105 krucht\u0119 i po\u0142o\u017cono now\u0105 posadzk\u0119 oraz odnowiono o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny. Nieco p\u00f3\u017aniej \u2013 w 1872 r. \u2013 ksi\u0105dz proboszcz Wiktor Sekowicz w miejsce drewnianego prezbiterium zbudowa\u0142 wi\u0119ksze, murowane. W tym czasie parafia D\u0119be liczy\u0142a 2352 wiernych, a w 1887 r. ich liczba wzros\u0142a do 2382 os\u00f3b.
Remonty i cz\u0119\u015bciowe przebudowy d\u0119bskiego ko\u015bcio\u0142a nie powstrzyma\u0142y jednak jego stopniowego niszczenia si\u0119 i na pocz\u0105tku 1912 r. \u00f3wczesny proboszcz ks. Jan Cyranowski, podj\u0105\u0142 starania zwi\u0105zane z budow\u0105 nowej, murowanej \u015bwi\u0105tyni. Opracowanie jej projektu powierzone zosta\u0142o architektowi Jaros\u0142awowi Wojciechowskiemu, a do prac budowlanych \u2013 realizowanych przez Biuro Budowlane Stanis\u0142awa Pronaszki z Warszawy \u2013 przyst\u0105piono wiosn\u0105 1914 r. i do ko\u0144ca maja tego\u017c roku wykonano fundamenty nowej \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3r\u0105 wznoszono nieopodal ko\u015bcio\u0142a drewnianego. Prowadzenie dalszych prac przerwa\u0142 wybuch I wojny \u015bwiatowej i ich kontynuacj\u0119 podj\u0119to dopiero w 1917 roku. Prace budowlane, ciesielskie i dekarskie uko\u0144czono p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 1918 r., ale wyko\u0144czenie wn\u0119trza i jego wyposa\u017cenie trwa\u0142o do 1924 roku.
Konsekracja ko\u015bcio\u0142a \u2013 pod dawnym wezwaniem \u2013 mia\u0142a miejsce 8 maja 1928 r., kiedy urz\u0105d proboszcza pe\u0142ni\u0142 ks. Edward Lidtke. Dokona\u0142 jej biskup W\u0142adys\u0142aw Krynicki, ordynariusz diecezji w\u0142oc\u0142awskiej utworzonej w 1925 r., po zniesieniu diecezji kujawsko- kaliskiej, do kt\u00f3rej w\u0142\u0105czona zosta\u0142a parafia D\u0119be.
Cz\u0119\u015b\u0107 drewnian\u0105 starego ko\u015bcio\u0142a parafialnego rozebrano w 1927 roku, a pochodz\u0105ce z niego drewno zu\u017cyto do wykonania konfesjona\u0142\u00f3w i \u0142awek do nowej \u015bwi\u0105tyni oraz do budowy budynku gospodarczego i powi\u0119kszenia stodo\u0142y, a reszt\u0119 sprzedano. Natomiast murowane prezbiterium, zbudowane w 1872 r., rozebrano dopiero pod koniec 1933 r., a stare ceg\u0142y wykorzystano, na prze\u0142omie lat czterdziestych i pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, do postawienia wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a murowanego parkanu. Umieszczono na nim Stacje Drogi Krzy\u017cowej i zbudowano niewielk\u0105 Grot\u0105 Matki Bo\u017cej z Lourdes, do kt\u00f3rej doprowadzono wod\u0119 ze studni stoj\u0105cej niegdy\u015b przy starym ko\u015bciele, uznawan\u0105 nie tylko przez miejscowych parafian za posiadaj\u0105c\u0105 cudowne w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze (zw\u0142aszcza na choroby oczu i epilepsj\u0119).
Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej ko\u015bci\u00f3\u0142 w D\u0119bem by\u0142 dost\u0119pny dla ludno\u015bci polskiej do marca 1941 r. \u2013 do chwili aresztowania ks. J\u00f3zefa Go\u0142\u0119biowskiego, kt\u00f3rego zamordowano na pocz\u0105tku marca 1942 r. w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. P\u00f3\u017aniej \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a zamkni\u0119ta i stan ten trwa\u0142 do 19 pa\u017adziernika 1941 r., kiedy w\u0142adze okupacyjne skierowa\u0142y na rezydenta przy miejscowym ko\u015bciele ks. Zenona Wiewi\u00f3rskiego. Mia\u0142 on prawo odprawia\u0107 w niedziel\u0119 jedn\u0105 Msz\u0119 \u015bw. dla Polak\u00f3w i raz w tygodniu \u2013 mi\u0119dzy godzin\u0105 14.00 i 16.00 \u2013 przygotowywa\u0107 dzieci do przyj\u0119cia I Komunii \u015bwi\u0119tej. W niedziele i \u015bwi\u0119ta odprawia\u0142 on tak\u017ce potajemnie Msze \u015bw. w Liskowie, Opat\u00f3wku, Rajsku i Stawiszynie.
W okresie powojennym parafia D\u0119be nale\u017ca\u0142a nadal do diecezji w\u0142oc\u0142awskiej, a z chwil\u0105 utworzenia przez Jana Paw\u0142a II w marcu 1992 r. diecezji kaliskiej, znalaz\u0142a si\u0119 w jej obr\u0119bie. Portret epitafijny Stanis\u0142awa Miko\u0142ajewskiego \u2013 fundatora ko\u015bcio\u0142a w D\u0119bem (XVII w.) Okolice miejscowo\u015bci D\u0119be na mapie z 1835 r.
Fragment mapy Guberni Kaliskiej z 1910 r.
Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w D\u0119bem zbudowany w latach 1914-1924, fot. z 1937 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DZIEJE PARAFIIWie\u015b D\u0119be le\u017cy w dolinie rzeki Sw\u0119drni, w odleg\u0142o\u015bci nieco ponad 8 kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142nocny-wsch\u00f3d od Kalisza, w gminie \u017belazk\u00f3w. Liczy oko\u0142o 700 mieszka\u0144c\u00f3w.W dokumentach wymieniana jest od 1354 roku. Przez wiele wiek\u00f3w nale\u017ca\u0142a do r\u00f3\u017cnych rod\u00f3w rycerskich i rodzin szlacheckich. Jej pierwszymi w\u0142a\u015bcicielami znanymi ze \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych byli \u2013 w po\u0142owie XV w. … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["entry","page","publish","author-admin","post-251"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=251"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/251\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":258,"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/251\/revisions\/258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiadebe.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}